Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2017

Tι είναι Κακό; (What is Evil?)


Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση μεταξύ ενός ανθρώπου (Ε) και του πνευματικού του οδηγού (Α) που δίνει πολλή τροφή για σκέψη.

Α: Πρέπει να συμφωνήσουμε πρώτα σε έναν ορισμό για το τι είναι ‘κακό’, πριν συζητήσουμε το θέμα, επειδή μπορεί ο καθένας μας να έχει διαφορετικά πράγματα στο μυαλό του και να δημιουργηθούν κάθε είδους παρανοήσεις.

Ε: Συμφωνώ.

Α: Ωραία. Πώς σου φαίνεται ο ακόλουθος ορισμός για το κακό:
«κακό είναι κάθε πράξη που αφαιρεί το δικαίωμα ενός όντος να επιλέγει».

Ε: Ωωω... δεν ξέρω... δεν μου φαίνεται αρκετά σωστός… νομίζω πως είναι λίγο... λίγο... λειψός.

Α: Λειψός; Σίγουρα δεν τον πρόσεξες καλά! Θα σου εξηγήσω, αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να αναφέρουμε τρεις ενέργειες που θεωρούνται ‘κακές’.

Ε: Τρεις κακές ενέργειες; Εντάξει. Τι θα έλεγες για το βιασμό, το φόνο και την κλοπή;

Α: Μας κάνουν. Ας ξεκινήσουμε από το βιασμό.
Ας πούμε ότι έχουμε δύο ανθρώπους: το Πρόσωπο Α και το Πρόσωπο Β. Και οι δύο ενήλικες με νηφάλιο μυαλό και πλήρως ικανοί να κάνουν οτιδήποτε θέλουν. Είναι επίσης άγνωστοι μεταξύ τους και προηγουμένως δεν είχαν καμία απολύτως συναλλαγή.

Ε: Ωραία.

Α: Τώρα, αν το Πρόσωπο Α προσέγγιζε το Πρόσωπο Β και του έλεγε, «θα ήθελα πραγματικά να κάνω σεξ μαζί σου… θέλεις να κάνεις σεξ μαζί μου;» θα ήταν αυτό κακό;

Ε:  Εεεε… όχι. Δεν είναι βέβαια και η καλύτερη πρόταση που έχω ακούσει… κάπως προχωρημένη… και μάλλον δεν είναι η πιο επιτυχημένη στρατηγική. Αλλά δεν είναι κακό.

Α: Καλώς. Και αν το Πρόσωπο Β, πει, «όχι ευχαριστώ» και χώριζαν οι δρόμοι τους, θα ήταν αυτό κακό;

Ε: Όχι, προφανώς όχι.

Α: Και τι θα γίνει αν το Πρόσωπο A πει, «ναι, σίγουρα» και κάνουν σεξ;

Ε: Τότε θα ήταν και οι δυο τους πολύ ‘εύκολοι’… (γέλια).

Α: Το παραδέχομαι (χαμογελάει). Αλλά ακόμα και αυτό δεν είναι κακό, ε;

Ε: Απ’ όσο ξέρω, δεν είναι. Δύο ενήλικα άτομα συναινούν,  ξέρουν τι θέλουν και συμφωνούν να κάνουν σεξ… δεν είναι κακό. Δεν είναι το στυλ μου να κάνω σεξ με αγνώστους και προσωπικά μπορώ να σκεφτώ πολλούς λόγους για τους οποίους δεν είναι καλή ιδέα. Αλλά αυτός είμαι εγώ. Αν εκεί έξω υπάρχουν δύο άνθρωποι που συμφωνούν σ’ αυτό, τότε είναι δική τους υπόθεση. Αλλά σίγουρα δεν είναι κακό (evil).

Α: Ας δούμε τώρα τι συμβαίνει όταν αφαιρέσουμε το στοιχείο της επιλογής από τον έναν από τους συμμετέχοντες. Το Πρόσωπο Α πλησιάζει το Πρόσωπο Β και δεν του δίνει καμία επιλογή αλλά απλά το εξαναγκάζει με τη βία ή την απειλή σε μη συναινετικό σεξ. Είναι αυτό κακό;

Ε: Αυτό είναι βιασμός. Και ναι, νομίζω ότι είναι κακό.

Α: Λοιπόν, αυτό εννοώ. Δεν είναι η πράξη κακή. Είναι το γεγονός ότι κάποιος νιώθει ότι οι επιλογές του έχουν αφαιρεθεί. Αυτό είναι που είναι κακό.

Ε: Αχ, ναι. Καταλαβαίνω τι εννοείς.

Α: Και το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με κάθε άλλη πράξη που θα προσπαθήσουμε να ορίσουμε ως κακή. Ας εξετάσουμε μιαν άλλη από τις ενέργειες, που ονομάζεται: φόνος.
Τι θα συμβεί αν το Πρόσωπο Α πλησιάσει το Πρόσωπο Β και του πει, «θα ήθελες να τερματίσεις τη σύνδεσή σου με το σώμα σου;»
Και το Πρόσωπο Β απαντήσει: «Ναι, παρακαλώ». Τότε τι?

Ε: Χμμ. Θα ήταν παράξενο. Μπορώ να φανταστώ μια περίσταση όπου θα μπορούσε να συμβεί. Αν το Πρόσωπο Β, για παράδειγμα, είναι βαριά άρρωστο, πάσχει από ανίατη αρρώστια με αφόρητο πόνο και το Πρόσωπο Α, από αίσθημα συμπόνιας, προσφέρεται να το βοηθήσει να πεθάνει. Συμβαίνει μερικές φορές. Ονομάζεται υποβοηθούμενη αυτοκτονία.

Α: Στην κουλτούρα που ζείτε σήμερα υπάρχουν πολλά ταμπού γύρω από το θάνατο οι οποίες πηγάζουν από την ισχυρή ψευδαίσθηση ότι ο θάνατος είναι το τέλος. Υπάρχουν άλλοι πολιτισμοί στον πλανήτη σας που γνωρίζουν ότι ο θάνατος είναι απλά μια μετάβαση. Σαν να πηγαίνεις για ύπνο και μετά να ξυπνάς αλλού. Η άποψη αυτή είναι κυρίαρχη και στους προηγμένους πολιτισμούς άλλων πλανητών. Πρόκειται για μια πιο ωφέλιμη προοπτική, δεδομένου ότι σας επιτρέπει να είστε λιγότερο άκαμπτοι και φοβισμένοι γύρω από την έννοια του θανάτου. Και σε τέτοιους πολιτισμούς, αν ένα ον καταλάβει ότι η πορεία του εξυπηρετείται καλύτερα με την αναχώρησή του από το υλικό πεδίο, τότε μπορεί να βρει έναν τρόπο να φύγει από μόνο του ή μπορεί και να το βοηθήσουν να φύγει. Ο θάνατός του θα μπορούσε ακόμη να γίνει με τελετουργικό τρόπο, με μια μεγάλη γιορτή, όπου κάποιο «ιερό πρόσωπο», ένας ιερέας ας πούμε, θα ήταν αρμόδιος για την αποσύνδεση του ατόμου από το σώμα του. Αυτά φαίνονται απεχθή για τους περισσότερους από εσάς στον πολιτισμό σας, αλλά μόνο και μόνο επειδή διακατέχεστε από έναν τόσο απελπισμένο φόβο θανάτου. Από την άποψη των άλλων πολιτισμών μπορεί να είναι ένα όμορφο και ένδοξο γεγονός.

Ε: Είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσα η θεώρηση αυτή.

Α: Αλλά δεν υπάρχει στην κουλτούρα σας. Επιλέγοντας να τερματίσει κάποιος τη σύνδεσή του με το σώμα του γίνεται σπάνια αποδεκτό από τον πολιτισμό σας, έτσι δεν είναι;

Ε: Ναι, έτσι είναι, πραγματικά. Στην πραγματικότητα, η αυτοκτονία θεωρείται έγκλημα σε πολλές χώρες. Πάντα πίστευα ότι είναι τρελό. Θέλω να πω, πώς γίνεται να θέλεις να τιμωρήσεις τον "εγκληματία" που μόλις αυτοκτόνησε; Αλλά ούτως ή άλλως, το αποτέλεσμα αυτού του ταμπού, η υποβοηθούμενη αυτοκτονία, είναι από τους νομικούς και ηθικούς βάλτους. Σε ορισμένες χώρες βέβαια είναι νομικά επιτρεπτό ενώ σε άλλες, όχι. Υπάρχουν όμως και τα ηθικά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν.


Α: Υπάρχουν, πραγματικά; Λοιπόν, προχώρα και πράξε όπως θέλεις. Όσο για μένα, είμαι απόλυτα σίγουρος ότι αυτό που πιστεύω είναι σωστό και είναι το παρακάτω: Όποιος και αν είσαι, όποια και αν είναι η κατάστασή σου, πιστεύω στο δικαίωμά σου να επιλέγεις για τον εαυτό σου. Θεωρώ ότι είναι δική σου δουλειά να ξέρεις τι είναι σωστό για σένα. Και κανένας, επομένως, δεν μπορεί να σου αφαιρέσει το δικαίωμα να επιλέγεις. Αν νιώθεις ότι χρειάζεσαι κάποιο είδος συμβουλής ή καθοδήγησης για την επιλογή σου, τότε μπορείς να ρωτήσεις εκείνους που πιστεύεις ως πιο σοφούς και καλύτερα πληροφορημένους να σε βοηθήσουν. Και αυτοί έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν αν θέλουν να σε βοηθήσουν ή να σου αρνηθούν τη βοήθεια, ή να ζητήσουν αμοιβή γι’ αυτή τους τη βοήθεια. Αν συμφωνήσουν να σε βοηθήσουν, τότε θα έχουν και την ευθύνη της βοήθειας που θα δώσουν.
Αν δεν έχεις την ικανότητα να επιλέγεις επειδή έχεις κάποια αναπηρία, τότε να ζητήσεις από εκείνα τα άτομα που αγαπάς περισσότερο να επιλέξουν για σένα και να αναλάβουν την ευθύνη της επιλογής τους.
Αν είσαι ανάπηρος και δεν μπορείς να εκτελέσεις τις επιλογές που έκανες για τον εαυτό σου, τότε έχεις το δικαίωμα να ρωτήσεις κάποιον άλλο που θεωρείς ικανό να σε βοηθήσει και να θέσεις μέσω εκείνου την επιλογή σου σε λειτουργία. Και το άτομο εκείνο έχει το δικαίωμα να συμφωνήσει και να σε βοηθήσει, ή να αρνηθεί, ή να ζητήσει κάποια ανταμοιβή για τη βοήθεια που θα σου δώσει.
Αυτό είναι το σωστό για μένα. Και δεν έχω καμία αμφιβολία γιατί απλά αυτό θέλω τώρα για τον εαυτό μου και θα ήθελα αν ήταν να ενσαρκωθώ ποτέ στον κόσμο σας. Σε κάθε περίπτωση θα ήθελα να είμαι ικανός να επιλέγω για τον εαυτό μου. Δεν θα ήθελα ποτέ να είμαι στο έλεος κάποιου συστήματος – νομικού ή άλλου – και να αποφασίζει ποιο είναι το σωστό για μένα. Πόσο ενδιαφέρον μπορεί να δείξει ένα νομικό σύστημα; Τι ξέρει για την μοναδικότητα των εμπειριών μου; Τίποτε. Τα νομικά συστήματα και τα άλλα παρόμοια θα πρέπει να είναι τα τελευταία που θα ασχοληθούν μαζί μου, αν όλα τα άλλα αποτύχουν… όχι τα πρώτα!

Ε: Αυτά που λες μου φαίνονται σωστά και με αξία. Συμφωνώ μαζί τους. Σευχαριστώ.  

Α: Χαίρομαι γι’ αυτό. Αλλά, όλος αυτός ο περίπατος έγινε βασικά για να σου αναφέρω το θέμα του θανάτου, όταν μπαίνει το θέμα της επιλογής. Αν σου δώσουν το δικαίωμα να επιλέξεις πότε θέλεις να πεθάνεις, κι εσύ έχεις το δικαίωμα να αποδεχτείς ή να απορρίψεις, τότε…

Ε: …. τότε συμφωνώ, δεν είναι κακό. Είμαι μαζί σου. Και πάντα θέλω να έχω το δικαίωμα να επιλέγω εγώ για τον εαυτό μου. Και θέλω να χαρίσω και στους άλλους το ίδιο δικαίωμα να επιλέγουν. Δεν είναι κακό. Είναι ηθικό και σωστό. Αυτή είναι και η δική μου θέση.

Α: Και κάθε άλλος μπορεί να επιλέγει μόνος του;

Ε: Φυσικά. Αν βεβαίως η επιλογή τους δεν αφαιρεί από μένα το δικαίωμα να επιλέγω για τον εαυτό μου.

Α: Χμμ… ναι… επιλογές. Βλέπεις την ομορφιά; Αν λέμε ότι το να αφαιρείς το δικαίωμα της επιλογής από κάποιον είναι κακό, τότε το να προσφέρεις σε κάποιον περισσότερες επιλογές είναι… τι;

Ε: Θα είναι το αντίθετο του κακού.

Α: Καλή απάντηση.

Ε: Τι είναι όμως το αντίθετο του κακού; Αγάπη;

Α: Μου είναι δύσκολο να απαντήσω επειδή, από τη δική μου άποψη, το κακό είναι μια προσωρινή ψευδής εμπειρία και η Αγάπη είναι μια πανίσχυρη, πραγματική και αιώνια έγκυρη δύναμη. Θα έλεγα με βεβαιότητα ότι Αγάπη είναι η σωστή απάντηση. Η Αγάπη μηδενίζει το κακό. Αλλά είναι το αντίθετο του κακού; Όχι. Η πιο κοντινή έννοια που μπορώ να ονομάσω αντίθετο του κακού είναι «επιλογή»… ίσως και «δημιουργία».

Ε: Εντάξει. Απλά ήταν θέμα περιέργειας.

Α: Ας προχωρήσουμε και ας φτάσουμε στο τέλος αυτής της συζήτησης. Είπες ότι η κλοπή είναι μια κακή πράξη. Ας δούμε λοιπόν.
Αν το Πρόσωπο Α ρώταγε το Πρόσωπο Β, «μπορώ να πάρω την τηλεόραση και το στερεοφωνικό σου, σε παρακαλώ»; Δεν υπάρχει βέβαια κάτι κακό σ’ αυτό;

Ε: Δεν νομίζω. Αν το Πρόσωπο Α συμφωνεί με την απαίτηση του Προσώπου Β, τότε είναι ένα δώρο που θα δοθεί. Δεν είναι κακό, είναι πράξη γενναιοδωρίας. Και αν το Πρόσωπο Α πει «όχι» και το Πρόσωπο Β το δεχτεί και συνεχίσει το δρόμο του, πάλι δεν έγινε τίποτα κακό.

Α: Ακριβώς. Και μπορούμε να συνεχίσουμε τα παραδείγματα για όσο διάστημα θέλουμε, για όλες τις συμπεριφορές που ονομάζεις κακές. Στο τέλος θα βλέπεις ότι γίνεται κακή μια πράξη όταν αφαιρέσουμε την επιλογή. Βάζεις πίσω την επιλογή και το κακό εξαφανίζεται.

Ε: Το βλέπω. Σ’ ευχαριστώ, δάσκαλε, και σ’ ευχαριστώ για την υπομονή που έδειξες με τα παραδείγματα. Βλέπω ξεκάθαρα την άποψή σου ότι κακό είναι η αφαίρεση του δικαιώματος της επιλογής.  Αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι η ιστορία έχει ολοκληρωθεί. Εννοώ… τι θάλεγες για έναν διαφορετικό ορισμό, όπως, «κακό είναι η επιθυμία να προκαλείς στον άλλο μεγάλη βλάβη» ή «κακό είναι να βλάπτεις μόνο για να βλάπτεις»;  

Α: Καταλαβαίνω την επιθυμία σου να βάλεις το «κακό» στο πλαίσιο του «λάθους» όπως το «προκαλώ βλάβη», αλλά το πρόβλημα με αυτό τον ορισμό είναι ότι τελικά… δεν αντέχει τον έλεγχο. Αν επιθυμώ να σου προκαλώ βλάβη αλλά αντί να το κάνω κατ’ ευθείαν, σε ρωτήσω πρώτα κι εσύ συμφωνήσεις, τότε…

Ε: Χμ, είναι όπως όλα τα προηγούμενα παραδείγματα. Αν συμφωνώ, δεν είναι κακό. Αν έχω το δικαίωμα να πω «όχι», κι εσύ το σεβαστείς, τότε, ολοφάνερα…
Εντάξει. Αν υπάρχει κάποιο κενό στο επιχείρημά σου, ειλικρινά δεν μπορώ να το δω. Δέχομαι τον ορισμό «κακό είναι η αφαίρεση του δικαιώματος της επιλογής από κάποιον».

Α: Ωραία, λοιπόν. Στην περίπτωση που σου διέφυγε κάτι, είπα: «κακό είναι κάθε πράξη η οποία φαίνεται να αφαιρεί το δικαίωμα ενός όντος να επιλέγει». Η λέξη «φαίνεται» είναι πολύ σημαντική. Σημαίνει ότι δεν μπορώ πραγματικά να σου αφαιρέσω το δικαίωμα της επιλογής. Κανένας δεν μπορεί να το κάνει. Όχι στ’ αλήθεια. Αλλά εσύ κι εγώ μπορούμε να συμφωνήσουμε και να δημιουργήσουμε την ψευδαίσθηση.

Ε: Α, ναι. Έχω αποκτήσει αρκετή εμπειρία και καταλαβαίνω που πάει το πράγμα. Είναι η υπόθεση θύμα/θύτης, έτσι δεν είναι; Δεν μπορώ να είμαι θύμα σου στ’ αλήθεια. Μπορώ μόνο να έχω την ψευδαίσθηση ότι είμαι.

ΠΗΓΗ: "The Ascension Papers (www.zingdad.com)
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΑΓΓΕΛΙΚΗ Σ. ΝΑΤΣΟΥΛΗ




Δεν υπάρχουν σχόλια: