Τρίτη, 29 Ιανουαρίου 2008

Η Ενότητα με τα μάτια ενός επιστήμονα


Είναι συγκινητικό όταν οι επιστήμονες, μέσα από τη μελέτη τους, ανακαλύπτουν αυτά που επί τόσους αιώνες υπάρχουν τυπωμένα στα βιβλία των Ιερών Γραφών. Όλης της ανθρωπότητας, ανεξαρτήτως θρησκείας. Παραθέτω μερικά εδάφια:
Βουδισμός: "Μη πληγώνεις τους άλλους μ' αυτό που σε πληγώνει" (Ουνταναβάργκα 5.18)
Ινδουϊσμός: "Μη κάνεις στους άλλους εκείνο που, αν σου κάνουν, θα πονέσεις" (Μαχαμπχαράτα 5.15.17)
Ταοϊσμός: "Ό,τι κερδίζει ο γείτονάς σου νάναι και δικό σου κέρδος, κι ό,τι τον ζημιώνει νάναι και δικιά σου ζημιά" (Τ'άι Σανγκ Καν Γινγκ Π'ιέν)
Ιουδαϊσμός: "Ό,τι είναι κακό για σένα μην το κάνεις στο συνάνθρωπό σου" (Ταλμούδ)
Χριστιανισμός: "Πάντα όσα θέλετε λοιπόν να σας κάνουν οι άνθρωποι, το ίδιο να κάνετε και εσείς σε αυτούς" (Ματθ. 7:12)
Η ενότητα της αντίληψης στις ρήσεις αυτές είναι πολύ πιο σημαντική απ' όσο φαίνεται, λέει ο βιολόγος Darryl Reanney, γιατί αναπτύχθηκαν χωριστά, σε διαφορετικά μέρη του κόσμου, υπό την επίδραση διαφορετικών πολιτισμών, σε διαφορετικές στιγμές της ιστορίας. Το αίσθημα ότι ο καθένας από μας μπορεί να "αγαπάει όλο τον κόσμο" είναι μια κοινή ανθρώπινη διαίσθηση. Ο Γερμανός στρατιώτης και ποιητής Heinrich Lersch γράφει συγκλονισμένος από τη φρίκη του πολέμου: "Τα μάτια μου μ' εξαπατούν, μα η καρδιά μου όχι. Κάθε νεκρός του αδελφού μου μοιάζει".
Οι στίχοι αυτοί μας λένε ότι, εκείνες τις στιγμές της συμπόνιας που φτάνουν πέρα από τα δάκρυα, το φράγμα που χωρίζει τον εαυτό από τους άλλους καταρρέει. Είμαστε τα θύματά μας. Κάθε πράξη εξευτελισμού που κανουμε στο σώμα ή στο πνεύμα των άλλων είναι μια πράξη βίας εναντίον μας. O φιλόσοφος Bertrand Russel συνέλαβε ένα άλλο στοιχείο της διαίσθησης αυτής όταν είπε "εκείνος που παρακολουθεί σιωπηλά ένα έγκλημα, συμμετέχει σ' αυτό".
Έτσι, η συλλογική πραγματικότητα της ομαδικής ανθρώπινης συνείδησης είναι μία και αδιαίρετη. Κανείς δεν μπορεί να προκαλέσει πόνο στον άλλο χωρίς να προκαλέσει πόνο στον ίδιο του τον εαυτό. Με τα περίφημα λόγια του John Donne:
Κανένας δεν είναι σαν νησί, ολομόναχος: ο καθένας είναι κομμάτι της ηπείρου, κομμάτι του συνόλου... ο θάνατος κάθε ανθρώπου ελαττώνει εμένα, γιατί ανήκω στο Ανθρώπινο Γένος και έτσι ποτέ δεν θα ρωτήσω για ποιον χτυπά η καμπάνα. Για μένα χτυπάει. Το μέγεθος της αποτυχίας μας να το καταλάβουμε δίνει το μέγεθος της ανωριμότητάς μας ως είδος.
Και ο Αμερικανός βιολόγος συνεχίζει να μας εκπλήσσει:
"Εγώ και όλα τα άλλα πλάσματα είμαστε Ένα
Η μοντέρνα μοριακή βιολογία έδειξε ότι όλες οι μορφές της ζωής πάνω στη γη χρησιμοποιούν μια κοινή γενετική γλώσσα. Με αυτή την έννοια, μια αληθινά βαθιά ενότητα στηρίζει την επιφανειακή ποικιλία της ζωής. Η εξέλιξη δείχνει χωρίς καμιά αμφιβολία ότι όλες οι μορφές της ζωής πάνω στη γη συνδέονται, έχουν ένα κοινό πρόγονο. Η ιδέα ότι ολόκληρος ο περίπλοκος ιστός της γήινης ζωής είναι ένα συνεκτικό και αλληλένδετο σύστημα, κατόρθωσε πια να θεωρείται μια αξιοσέβαστη επιστημονική θεωρία μέσα από την υπόθεση του James Lovelock για τη Γαία. Η Γαία είναι η Θεά της γης της ελληνικής μυθολογίας. Η εξήγηση της Γαίας είναι ότι η ζωή δημιούργησε συλλογικά, σε πλανητική κλίμακα τα περίπλοκα συστήματα ανάδρασης που διατηρούν τη σταθερότητα στη χημική σύσταση καθενός από τα μέλη της. Το ανθρώπινο είδος ανακαλύπτει, έχοντάς το ήδη πληρώσει ακριβά, ότι είναι αδύνατον να καταστρέψει οποιοδήποτε στοιχείο της Γαίας χωρίς να καταστρέψει το σύνολο. Καίγεται άνθρακας στη Βρετανία και πέφτει όξινη βροχή στη Νορβηγία. Καταστρέφεται ένα τροπικό δάσος στη Βραζιλία και γίνεται πιο θερμό το κλίμα ολόκληρης της γης".

Δεν υπάρχουν σχόλια: